الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
20
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
1 . مباحث الفاظ ، در اين بخش ، از معانى و ظواهر الفاظ بحث مىگردد ؛ آنهم از يك ناحيهء عام و كلى ؛ يعنى به الفاظ وارد شده در كتاب و سنت اختصاص ندارد ، بلكه كلى بحث مىشود ؛ اگرچه عالم اصول ، از اين مباحث در الفاظ كتاب و سنت بهره مىگيرد ؛ مثلا بحث مىشود كه آيا صيغهء افعل ، در وجوب ظهور دارد يا خير ؟ آيا صيغهء لا تفعل ، در تحريم ظهور دارد يا خير ؟ آيا مشتق ، در ما تلبس بالمبدا ظهور دارد يا خير ؟ آيا جمله شرطى ، در مفهوم ظهور دارد يا خير ؟ و . . . 2 . مباحث عقلى ، در اين بخش ، از لوازم احكام شرعى بحث مىشود ؛ چه اين احكام به دليل لفظى ( كتاب و سنت ) ثابت شوند و چه به دليل لبّى ( اجماع و عقل ) ثابت شوند ؛ مثلا بحث مىكنيم كه آيا ما بين حكم عقل و حكم شرع ملازمه هست يا نيست ؟ آيا ما بين وجوب ذى المقدمه و وجوب مقدمه ملازمه وجود دارد يا نه ؟ آيا ما بين وجوب شىء با حرمت ضد آن ، ملازمه هست يا نه ؟ و . . . 3 . مباحث حجت ، در اين بخش بحث مىشود از اينكه چه امورى حجيت و دليليت بر حكم شرعى دارند و چه امورى ندارند ؟ مثلا از حجيت خبر واحد ، حجيت مطلق ظواهر ، حجيت خصوص ظواهر كتاب ، حجيت سنت ، حجيت اجماع و حجيت حكم عقل بحث مىشود . اينها به نظر ما حجت هستند . همچنين از حجيت شهرت ، حجيت قياس و . . . بحث مىشود كه اينها به نظر ما حجيت ندارند . 4 . اصول عملى ، در اين بخش از اين موضوع بحث مىشود كه اگر مجتهد دستش از ادلهء اجتهادى كوتاه باشد و از اين طريق نتواند حكم شرعى را استخراج كند ، وظيفه دارد به اصول عملى مراجعه كند و از آنها حكم شرعى را به دست آورد ؛ مثل اصل برائت ، استصحاب ، احتياط و تغيير . آنگاه ، در پايان كتاب ، از تعارض ادله بحث مىكنيم كه اگر دو دليل با هم تعارض كردند ، وظيفه چيست ؟ نام اين بحث « تعادل و تراجيح » است . پس كتاب ما در پنج جزء ارائه مىشود ؛ البته همانطورى كه ناشر در پاورقى اشاره نموده ، جناب مظفر از اين طريقه عدول نموده و مباحث تعادل و تراجيح را در مباحث حجت داخل نموده است كه فلسفهء آن در اول « مباحث حجت » بيان خواهد شد .